Menisküs Yırtıkları

Menisküs Yırtıkları

Değerli okuyucularımız; Bundan böyle sizlerle hareket sistemimiz ve bunu ilgilendiren rahatsızlıklarla ilgili yazılarla birlikte olacağım. İlk yazımızda diz eklemimizi oluşturan en önemli yapılardan biri olan menisküslerimiz ve bunlarla ilgili rahatsızlıklardan bahsetmek istiyorum. Hemen hemen herkesin kulaktan dolma da olsa aşinalığı bulunan bir konu olan menisküs, yaygın olarak sporculara has bir problem olarak bilinen menisküs yırtıkları tüm yaş gruplarından tüm bireylerde görülebilmektedir. Dilerseniz yırtıklardan bahsetmeden önce menisküs nedir ve görevi nedir kısaca anlatmaya çalışalım.
Her dizimizde iki adet menisküs bulunur. Anatomik yerleşimlerine yani diz içinde ne tarafta olduklarına göre iç menisküs ve dış menisküs olarak adlandırılır. İç menisküs dizde iç yan bağ ile yakın komşulukta bulunur ve esnekliği nispeten daha azdır. Dış menisküs ise daha esnek ve daha hareketli bir yapıya sahiptir. Menisküslerin en önemli görevi ayakta durduğumuz, yürüdüğümüz koştuğumuz veya sıçradığımız sırada dizi oluşturan kemiklerin birbirine çarpma ve yüklenme şiddetini azaltarak eklem kıkırdaklarının hasar görmesini engellemektir. Bunun yanı sıra eklem sıvısının uygun şekilde diz içinde tüm yüzeylere dağılmasını ve kıkırdaklarımızın beslenmesini sağlamaktır. Yapılan çalışmalar menisküslerin tamamen çıkarılması durumunda kıkırdaklara binen basıncın 4-5 kat arttığını göstermiştir. Yani menisküslerimiz olmasaydı dizimizdeki kıkırdaklar kısa süre içinde yıpranarak ciddi sorunlar yaşamamıza neden olurdu. Özellikle hareket esnasında görevlerini yerine getiren menisküslerimizde kapasitesinin üzerinde bir yüklenmeyle karşı karşıya kaldığında yırtıklar görülmektedir. Menisküs yırtıklarını değerlendirirken göz önünde bulundurduğumuz en önemli kriterlerden biri hastanın yaşı ve aktivite düzeyidir. Genç ve aktif hastalarda menisküs yırtıkları spor yaparken veya spor benzeri zorlayıcı aktiviteler sırasında meydana gelen ciddi yüklenmeler sonrası görülmektedir. Buna karşın belli bir yaşın üzerindeki hastalarda yıpranma da kaçınılmaz olduğundan çok daha düşük enerjili yüklenmelerde yırtıklar meydana gelebilmektedir.

Peki, menisküs yırtığı ile karşı karşıya geldiğimizde nasıl bir tedavi ile tekrar eski sağlığımıza kavuşabiliriz? Genç bir hastada tamamen sağlıklı bir dizde spor travması gibi akut bir nedenle meydana gelen yırtıklarda artroskopik yani kapalı menisküs ameliyatının sonuçları son derece yüz güldürücüdür. Bu ameliyatlarda diz içine kameralarla girilerek görüntüleme sağlanmakta ve gerekli müdahaleler cerrahi bir kesi yapılmadan 0,5cm’lik iki adet giriş deliği yolu ile uygulanmaktadır. Artroskopik menisküs ameliyatları iki farklı yöntemle yapılmaktadır. Dizin merkezine yakın, yıpranmış ve parçalı yırtıklarda yırtık bölgedeki menisküs dokuları temizlenmekte ve sağlıklı menisküs bölgelerinin korunması sağlanmaktadır. Bu ameliyattan sonra hastalarımızın herhangi bir kısıtlama getirilmeden tam yük vererek yürümesine ameliyatı takip eden 1. günde izin vermekteyiz. Sporcuların ise uygun bir fizyoterapi ile 4 hafta içinde tekrar aktif spor hayatlarına geri dönebilmeleri sağlanır. Diğer taraftan yırtık dizin çevresine yakın bir bölgede ve yıpranmasız ve parçalanmasız düzgün görünümlü olduğunda menisküs tamiri gündeme gelmektedir. Menisküs tamiri özellikle menisküste büyük ve hayatiyetini koruyan parçalardan oluşan yırtıklarda yırtılan menisküsü tekrar fonksiyonel hale getirerek kayıp yaşamadan hastanın aktivitelerine dönmesini amaçlayan bir tedavi yöntemidir. Bu tamir işlemi de yine kapalı olarak başarılı bir şekilde gerçekleştirilir.
Daha ileri yaşlarda görülen menisküs yırtıklarında tedavi yaklaşımız daha farklıdır. Belli bir yaşın üzerindeki hastalarda menisküs yırtığına sıklıkla başka patolojiler de eşlik edebilir. Bunlar arasına çoğunlukla eklem kıkırdak hasarları ilk sıradadır. Burada tedavi planını yaparken sadece MR bulgularına değil muayenede elde ettiğimiz bulguları da özellikle göz önünde bulunduruyoruz. Çeşitli problemlerle birlikte görülen menisküs yırtıklarında uzman hekim tarafından yapılan muayenede hastanın asıl şikayetlerinin ve yaşam kalitesinin düşme nedeninin hangi bozukluktan kaynaklandığının belirlenmesi gerekir. Yıpranmış bir dizde meydana gelen menisküs yırtıklarında birden fazla problem olduğundan dolayı sadece menisküs yırtığına odaklanarak planlanan tedavilerde başarı sağlanması mümkün olmaz. Bu yüzden eklem bozuklukları ile birlikte gördüğümüz yırtıklarda artroskopik cerrahiyi genç ve sağlıklı hastalardan farklı olarak ilk tedavi seçeneği olarak planlamıyoruz. Bu hastalarımızda cerrahi dışı tedavilere cevap alınamaması ve yapılan değerlendirmelerde şikayetlerin sadece menisküs yırtığından kaynakladığına karar verdiğimiz hastalara ameliyat önerebilmekteyiz. Sonraki yazımızda birlikte olmak dileği ile sağlıklı günler dilerim…
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Op.Dr.Mehmet Fatih Erol